ჩემი ამერიკული მუსიკალური შთაბეჭდილებები Part 1

 

ვაშინგტონში პირველად არ ვიყავი. ძალიან დაკავებულობის გამო წინასწარ არაფერი მქონდა დაგეგმილი . მიუხედავად ამისა,  სრულიად მოულოდნელად დამიგროვდა საინტერესო მოვლენები.

რომ არ დავწერო გაქრება და არც იარსებებს. გადავწყვიტე შეძლებიდაგვარად „ძაალიან“ მოკლედ დავწერო.

პირველი ჩემთვის ძვირფასი მოვლენა იყო მსოფლიოს გამოჩენილი პიანისტის, ანდრაშ შიფის (Andras Schiff) კონცერტი, რომელიც სტრასმორის დარბაზში გაიმართა.

ვინ არის ანდრაშ შიფი?

  თბილისში მას მხოლოდ პროფესიონალები იცნობენ. მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე სახელგანთქმული პიანისტი საქართველოში არასდროს ჩამოსულა. დაიბადა უნგრეთში 1953 წელს. შემდეგ სწავლა გააგრძელა ბრიტანეთში. 1987 წელს ავსტრიის მოქალაქეობა მიიღო. აჟამად ცხოვრობს ლონდონსა და ფლორენციაში.

Image

ანდრაში მრავალი პრესტიჟული ჯილდოს მფლობელია მათ შორის 1990 წელს „გრემისაც“, რაც კლასიკოს მუსიკოსთა შორის არც ისე ხშირი მოვლენაა.

 ანდრაშ შიფი ბოლოს დროს ცნობილი გახდა პოლიტიკური სკანდალის გამო. მან მწვავე შეფასება მისცა ამჟამინდელ უნგრეთის პრეზიდენტის რასობრივ და ანტისემიტურ პოლიტიკას. თავის მხრივ პრეზიდენტმა János Áder -მაც არ დაინდო მუსიკოსი თავის გამოსვლებში.  ამის შემდეგ ანდრაშ შიფმა საჯაროდ განაცხადა, რომ მისი ფეხი თავის სამშობლოში აღარასდროს არ იქნება. 

აი ასე დაკარგა მან სამშობლო.

სამშობლოს მოწყვეტილი ანდრაშ შიფისთვის ამ ფაქტს ხელი არ შეუშლია. შეიძლება კიდევაც მეტი განცდა შემატა მისი გამოსვლების ტონალობას.

პიანისტი მსოფლიოს  მრავალ ცნობილ ორკესტრთან თუ დირიჟორთან ერთად გამოდიოდა თავის კარიერი განმავლობაში, მაგრამ ბოლო დროს ამჯობინებს ან სოლო რეჩიტალებს ან თავად დირიჟორის პულტთან დგომას.

ასევე მან შეიზღუდა კოპმპოზიტორთა სია: აქ ვერ შეგვხდებათ შოპენი ან ლისტი, რახმანინოვი ან პროკოფიევი. პიანისტმა მთლიანად ავსტრო -გერმანულ მუსიკას მიუძღვნა თავისი გამოსვლები. ბახი, მოცარტი, შუბერტი, შუმანი, ზოგჯერ ბრამსი და ზოგჯერ ადრეული ბელა ბარტოკი.  ასეთი შეზღუდვა მხოლოდ უდიდეს მუსიკოსების პრეროგატივაა. მათ არ „ეშინიათ“ თაყვანისმცემლების დაკარგვის. მათ მიაჩნიათ, რომ შეზღუდულობაში მეტი სიღრმე შეიძლება აღმოაჩინო.

ამ ჩაღრმავებაში შიფისთვის ყველაზე ახლობელი მაინც იოჰან სებასტიან ბახი აღმოჩნდა.

შიფი მიიჩნევს, რომ ბახი მუსიკა სამყაროს შუაგულია და ყველაფერი დანარჩენი მის გარშემოა მოთავსებული.

7 აპრილსაც ანდრაშ შიფმა მხოლოდ ბახი შეასრულა. პროგრამაში იყო ექვსივე „ფრანგული სუიტა“ სოლო ფორტეპიანოსთვის პირველ განყოფილებაში და ფრანგული უვერტიურა სი მინორი, ასევე სოლო ფორტეპიანოსთვის, მეორე განყოფილებაში.

საკმაოდ სერიოზული და თითქოს მხოლოდ პროფესიონალებზე გათვლილი პროგრამაა. 2 საათი ერთი ჟანრის ერთ კომპოზიტორის მოსმენა არ უნდა ყოფილიყო იოლი. ალემანდას კურანტა მოჰყვებოდა, მას სარაბანდა და მათ ბაროკოს სხვადასხვა ცეკვები,  ბოლოს  კი ტრადიციულად ჟიგა. ასეთია მცირე განსხვავებებით ბაროკოს სუიტის აღნაგობა. მეორე სუიტა, რომ დამთავრდა მე ცოტა „შიშმა“ შემიპყრო – წინ კიდევ 4 სუიტა იყო პირველ განყოფილებაში, თითო 13 წუთამდე ხანგრძლივობის. გადავხედე ჩემს მეზობელს და ჩასძინებოდა. სამუშაო დღის ბოლო იყო…  მე რა ჩამაძინებდა, ასეთ მუსიკოსზე მოხვედრა ოცნებაშიც არ მქონდა იმ დღეს. ყველაფერი ჩემი ქართველი მეგობრების “ბრალია“,რომლებმაც მოულოდნელად დამპატიჟეს, გამომიარეს და წამიყვანეს ამ არაჩვეულებრივ საღამოზე.    ჩემი „შიში“ იყო იმისა, ვაი თუ დღეს ბახი დიდი დოზით უკვე აღარ ისმინება. ინტერნეტის და სატელევიზიო პულტის რეჟიმში ცხოვრებამ – ნუთუ საბოლოოდ ამოგვაგდო მედიტაციის  და თვითჩაღრმავების უნარიდან?

მესამე სუიტის  შუას, რომ გადავცდით და „ანგლეზზე“   მივიდა საქმე, სრულიად დამავიწყდა ჩემი „შიშები“. მე საერთოდ ყველაფერი დამავიწყდა.მე გადავიქეცი ერთიან ნაწილად იმ დინების რასაც ბახის სუიტები ერქვა და ამ ვიბრაციის დასრულება აღარ მინდოდა.

პროგრამის „ერთფეროვანმა“ მუსიკამ გამოიღო ის შედეგი, რასაც აზიური მუსიკა მცირე მელოდიური მონაკვეთის საათობით განმეორებისას აღწევს. ეს არის სულიერი ტრანსის მდგომარეობა. შენ მინდობილი ხარ შემსრულებელს და მისი საშუალებით სამყაროს ზეციერს. ამქვეყნიური თითქოს სხეული გტოვებს და იქ დაბრუნების სურვილი გეკარგება.

აი ასეთი განწყობით გაგრძელდა  კიდევ 3 სუიტა სანამ შესვენება არ გამოცხადდა და დარბაზის ფეხზე მდგარმა ოვაციებმა დამარწმუნა, რომ ის განცდა, რაც მე დამეუფლა მარტო ჩემი საკუთრება არ იყო. მართალია, მე არ მახსოვს გადიოდა თუ არა პიანისტი სუიტებს შორის. როგორ უკრავდნენ ტაშს მსმენელები ამ დროს. მე არაფერი არ მახსოვს გარდა იმისა, რომ პირველი განყოფილების დასრულება ნამდვილად აღარ მინდოდა.

მეორე განყოფილებაშიც იყო ბახის ცალკე მდგომი ფრანგული უვერტიურა სი მინორი. უვერტიურა დაექვა მას მხოლოდ იმიტომ, რომ ეს სუიტა ნაცვლად ტრადიციული ალემანდისა იწყებოდა უვერტიურით. სხვა მხრივ მისი ნაწილები ტრადიციული იყო. მართალია ცეკვების ნაწილი ნაცვლად ერთისა 3 ნაწარმოებისგან შედგებოდა, რამაც მთლიანობაში ეს სუიტა 30 წუთამდე ხანგრძლივობისა გახადა. საინტერესოა, რომ ტერმინი „ფრანგული“  – სუიტების მიმართ ბახის სიცოცხლეში არ იხმარებოდა. ისევე, როგორც „ინგლისურის“  – მეორე საპორტეპიანო სუიტებისა. ეს ტერმინები მოგვიანებით გაჩნდა და მას შემდეგ ასე გახდა ცნობილი.

„ვაშინგტონ პოსტის“ რეცენზიაში ამ კონცერტის შესახებ ჟურნალისტი რობერტ ბეთმა (Robert Bettey) დაწერა: “ეს იყო გასაოგნებელი საღამო – დახვეწილი ბგერებით, მდიდარი  წარმოსახვითა და უსაზღვრო მუსიკალურობით. შიფმა ბახი საკუთარი ინტერპრეტაციით შემოგვთავაზა“ საკუთარი მართლაც ბევრი იყო იმ საღამოს. თუნდაც ის, რომ შიფი არსად არ ხმარობდა პედალს. თავის ინტერვიუში ანდრაშ შიფი ამბობს: „ მე არ მადარდებს, თუკი ვინმეს არ მოსწონს ჩემი ბახის უპედალო შესრულება.  ჩემთვის ბახის პედალით შესრულება იგივეა რაც, საჭმლით სავსე პირით საუბარი. ბახის მუსიკა კი ძალზე ნატიფი და წმინდაა ამისთვის.“

საღამო დასრულდა ბახის  მთლიანი 3  ნაწილიანი „იტალიური კონცერტის“ შესრულებით ბისზე. მანამდე პიანისტმა გამოაცხადა: „გარეთ გაზაფხულია, მაგრამ იმდენი დღეა უკვე  წვიმს, რომ ჩვენ ცოტა სითბო გვესაჭიროება, ამიტომ მოდით რამეს იტალიურს შემოგთავაზებთ“

მოუსმინეთ და დატკბით დიდებული ბახის ამ ცოცხალი გენიოსის შესრულებით. 

ბახის “იტალიური კონცერტი: ნაწილი 1

 http://www.youtube.com/watch?v=pJM6EyAsfcU&feature=youtu.be

  

Image

 Andras Schiff at the Strathmore Center

Washington  

April 7   2013

 

Advertisements

About nargiz

love music and not only this
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

კომენტარის დატოვება

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  შეცვლა )

w

Connecting to %s